1903 жылы бір дәрігер Сан-Францискодан Нью-Йоркке автокөлікпен жете алатынына 50 доллар тікті.
Бүгінде елді көлденең кесіп өтетін автосапарды жоспарлауға бірнеше сағат қана кетуі мүмкін. Ал 1903 жылы штатаралық тасжолдар да, жанармай құю бекеттері де болған жоқ, пайдалы жол карталары жоқтың қасы еді, ал бүкіл Құрама Штаттардағы қатты жабынды жолдардың жалпы ұзындығы небәрі 150 миль шамасында болатын. Олардың бәрі қалалардың ішінде орналасқан еді.
Жолдардың көбі аттар мен арбаларға арналған топырақ соқпақтардан аса қоймайтын. Көптеген америкалықтар әлі де автокөлікті ешқашан іс жүзінде жарамды қатынас құралына айналмауы мүмкін қымбат жаңалық деп қабылдайтын.
Сол кезде Хоратио Нельсон Джексон үстелге 50 доллар қойды.
1903 жылғы 19 мамырда туберкулезден айыққаннан кейін дәрігерлік қызметін тоқтатқан, Вермонттан келген 31 жастағы дәрігер Джексон әйелі Бертамен бірге Сан-Францискода жүрген еді. University Club клубында ол кездейсоқ автокөліктің болашағы туралы әңгімені естіп қалды.
Көпшіліктің пікірі бойынша, автокөліктер сенімсіз ойыншық еді және ешкім олармен құрлықты кесіп өте алмайтын.
Джексон бұл пікірмен келіспеді.
Ол Нью-Йоркке автокөлікпен 90 күнге жетпейтін уақытта жете алатынына 50 долларлық бәс қабылдады.
Бірақ бірнеше мәселе бар еді.
Джексонның өз көлігі болмады. Көлік жүргізу тәжірибесі өте аз еді. Дайын бағыты да жоқ болатын.
Соған қарамастан, төрт күннен кейін ол жолға шықты.
Джексон қолданыста болған 1903 жылғы Winton сатып алып, туған штатының құрметіне оны Vermont деп атады. Үсті ашық туристік көліктің қуаты шамамен 20 ат күші болатын және ол ауа райынан нашар қорғайтын.
Ол сапарға Winton алуды ұсынған 22 жастағы механик әрі бұрынғы кәсіби велошабандоз Сьюэлл К. Крокерді жалдады.
Олар көлікке құрал-саймандар, қосалқы бөлшектер, ұйықтайтын қаптар, көрпелер, жаңбырдан қорғайтын киімдер, қару, Kodak фотоаппараты және алып жүре алатындай мөлшерде жанармай мен май тиеді.
1903 жылғы 23 мамырда түстен кейін Джексон мен Крокер Маркет-стритпен жүріп, Сан-Франциско шығанағын пароммен кесіп өтті де, шығысқа, Нью-Йоркке қарай бет алды.
Оклендтен шамамен 15 миль ұзаған кезде доңғалақ шинасы жарылды.
Олардың жалғыз қосалқы шинасы енді пайдаланылып қойды.
Американы көлденең кесіп өтетін алғашқы автосапар енді ғана басталған еді.
Нашар жолдар мәселенің бір бөлігі ғана еді.
Батыстың ұлан-ғайыр аумақтарында қазіргі жүргізуші жол желісі деп танитындай ештеңе жоқ еді.
Джексон мен Крокер соқпақтармен жүрді, жергілікті тұрғындардан бағыт сұрады және теміржолдарды бағдар ретінде пайдаланды. Қажет болғанда тікелей теміржол рельстері мен эстакадаларының үстімен жүрді.
Миссисипи өзенінің шығысында пайдалы жол карталарын табу әсіресе қиын болды.
Джексон Невада мен Юта арқылы өтетін төте жолдың орнына әдейі солтүстікке бет алды. Бұған дейінгі әрекеттер шөлдің қалың құмы алғашқы автокөліктер үшін қаншалықты қауіпті болатынын көрсеткен еді.
Сөйтіп, Vermont Солтүстік Калифорния, Орегон және Айдахо арқылы өтіп, содан кейін Вайоминг арқылы шығысқа бұрылды.
Бұл айналма жол сапарды жеңілдетпеді.
27 мамырға қарай Джексон мен Крокер Солтүстік Калифорнияда бұрын ешбір автокөлік жүрмеген кедір-бұдыр тау соқпақтарымен өрлеп келе жатты.
Олар ірі тастарды қолмен жылжытты, іліністі қайта-қайта жөндеді, тесілген камераларды жамап, шиналарға ауа үрледі. Жылғаларда көбіне көпір болмағандықтан, судың ішіне тікелей кіріп, көлік арғы жағаға жетеді деп үміттенуге тура келді.
Бір өткел тым терең болып шықты.
Көлік батып қалды.
Джексон мен Крокер киімдерін шешіп, блокты көтергіш тетігін алып жылғаны кешіп өтті, оны ағашқа бекітіп, Winton-ды арқанмен тартып шығарды.
Жүріп өткен мильдер көбейген сайын, олардың жабдықтары да соншалықты жылдам жоғалып жатты.
Джексон көзілдірігі мен сияқаламын жоғалтты. Тағы бір жолы Крокер бітелген май құбырын тазалау үшін көліктің астына кіріп, үстіне шамамен екі галлон май төгілді.
Соған қарамастан, Калифорниядағы Алтурасқа жеткенде Джексон көліктің бүкіл жолды еңсере алатынына барған сайын нық сене бастады.
Жергілікті тұрғындар көріп тұрғанының не екенін түсіне бермеді.
Олардың көбі бұрын автокөлік көрмеген еді. Vermont қайда тоқтаса да, айналасына жұрт жиналатын.
Айтуларынша, бір әйел жолдың әрірек тұсында тұратын туыстары да көлікті көре алсын деп саяхатшыларға әдейі қате бағыт көрсеткен.
Содан кейін сапар жарысқа айналды.
20 маусымда Том Фетч пен Мариус Краруп Сан-Францискодан қуаты 12 ат күші болатын 1903 жылғы Packard Model F көлігімен шықты.
Джексонның аяқасты басталған шытырман сапарынан айырмашылығы, Packard экспедициясы бірнеше ай бойы жоспарланған еді. Фетч компанияның сынақ жүргізушісі, ал Краруп Automobile Magazine журналының журналисі болатын.
Олардың бағыты алдын ала белгіленді. Жол бойына керек-жарақтар орналастырылды, жүктер пойызбен жіберілді, ал Packard механигі қосымша көмек көрсетті.
Packard Американы жай ғана кесіп өтуді көздеген жоқ.
Бұл жарнамалық науқан еді.
Қуғынның белгілі бір кезеңінде Фетч пен Краруп күніне Джексоннан шамамен екі есе көп миль жүрді. Шілденің басына қарай, шамамен бір ай кеш шыққандарына қарамастан, олар арадағы алшақтықты айтарлықтай қысқартты.
Бірақ Packard-тың мұқият жоспарланған бағыты өз қиындығын туғызды.
Компанияның жарнама директоры көркем пейзаждар жарнамалық фотосуреттерге жақсырақ болады деп есептеп, көліктің бағытын Юта мен Колорадоның әсем жерлері арқылы өткізген еді.
Соның салдарынан Packard ойлы-қырлы каньондар өлкесі мен Жартасты тауларды кесіп өтті.
Содан кейін жарысқа тағы бір көлік қосылды.
6 шілдеде Сан-Францискодан үшінші автокөлік жолға шықты.
Тәжірибелі жүргізушілер әрі механиктер Лестер Уитман мен Юджин Хэммонд әлдеқайда шағын 1902 жылғы Oldsmobile Curved Dash Runabout көлігімен сапарға аттанды. Бұл да тарихқа енуге бағытталған, өндіруші қолдаған тағы бір әрекет еді.
Енді шығысқа қарай үш көлік жарысып бара жатты.
Oldsmobile бастапқыда Сьерра-Невададан жылдам өтіп, Невадаға жетті. Бірақ көп ұзамай техникалық ақаулар оның артықшылығын жойды.
Бір кезде сынған бөлшектің кесірінен шағын Oldsmobile артқа жүре алғанымен, алға жүре алмай қалды.
Джексон кенеттен сақтап қалуға тұрарлық басымдыққа ие болды.
26 шілдеде таңғы сағат 4:30-да Vermont Манхэттенге кірді.
Қорытынды көрсеткіштер таңғаларлық еді: шамамен 5 600 миль, 63 күн, 12 сағат 30 минут және Джексонның өз қалтасынан жұмсаған 8 000 доллары.
PBS мәліметінше, сапарға шамамен 800 галлон бензин кеткен.
Жалпы 8 000 долларға көліктің бағасы, Крокердің еңбекақысы, жанармай, тамақ, қону, шиналар, қосалқы бөлшектер, тіпті Budweiser-ге жұмсалған 15 доллар да кірді.
Джексон шамамен 20 фунт салмақ та жоғалтты.
New York Herald газеті ауыр сапардан кейін Winton-ның балшыққа малынғанын әрі қатты зақымданғанын жазды. Оның қанаты сынған, ал алдыңғы осі майысқан еді, бірақ көлік межелі жеріне жетті.
Packard ақыры Нью-Йоркке жетті.
Фетч пен Краруп Джексоннан шамамен екі апта кейін келді. Бір қызығы, олардың жалпы жол жүрген уақыты Джексондікінен шамамен бір жарым күнге қысқа болды.
Бірақ олар Сан-Францискодан бір айға жуық кеш шыққан еді.
Сондықтан бәрібір екінші болып мәреге жетті.
Oldsmobile үшінші келді.
Уитман мен Хэммонд жолда 73 күн өткізіп, 17 қыркүйекте Нью-Йоркке жетті. Одан кейін солтүстікке, Бостонға қарай жалғастырып, сол жерде Oldsmobile-дің алдыңғы доңғалақтарын Атлант мұхитының суына түсірді.
Бұл компанияға өз жарнамалық жетістігін жариялауға мүмкіндік берді: теңізден теңізге дейінгі алғашқы автокөлік сапары.
1903 жылдың соңына қарай үш автокөлік Құрама Штаттарды кесіп өткен еді.
Енді мұны жасауға бола ма деген сұрақ қалған жоқ.
Сұрақ мұны қаншалықты жылдам жасауға болатынында еді.
Түпнұсқа 1903 жылғы Winton Vermont Смитсон институтының Америка тарихы ұлттық музейінің коллекциясында Бадтың кішкентай көлік көзілдірігімен бірге сақталған.