Шина сатып алар алдында оның шығарылған күнін неге тексеру керек

Шина таңдағанда жүргізушілер көбіне өлшемге, протекторға және брендке назар аударады. Шығарылған күні де назар аударуға тұрарлық. Резеңке уақыт өте өзгеріп, қатайып, иілгіштігін жоғалтады. Бұл жолмен ілінісуге, жүріс жайлылығына, жүріс бірқалыптылығына және жол шуына әсер етуі мүмкін.

Шығарылған күн шинаның бүйір қабырғасына сопақша ішіндегі төрт цифр түрінде тікелей басылады. Алғашқы екі цифр өндірілген аптаны, ал соңғы екеуі жылды көрсетеді. Мысалы, 2525 коды шинаның 2025 жылдың 25-аптасында жасалғанын білдіреді.

Сарапшының айтуынша, автомобиль шиналарының болжамды пайдалану мерзімі әдетте шығарылған күнінен бастап шамамен бес жылды құрайды. Сапасы жоғары шиналар ұзағырақ қызмет етуі мүмкін. Алайда жасына 10 жыл болған шиналарды, тіпті олар қоймада сақталып, ешқашан автомобильге орнатылмаса да, пайдалануға кеңес берілмейді.

Шығарылған күні дәл бірдей шиналар жиынтығын іздеудің қажеті жоқ. Бір жиынтықтағы шиналардың шығарылған уақытындағы бірнеше апталық айырмашылық олардың сипаттамаларына іс жүзінде аз әсер етеді. Шығарылғанына екі-үш жыл болған шиналарға, әсіресе суық ауа райында пайдалануға арналған қысқы шиналарға көбірек назар аударған жөн.

Сақтау жағдайлары да маңызды. Шиналарды температурасы тұрақты, құрғақ ортада сақтап, тікелей күн сәулесінен қорғау керек. Сатып алар алдында жүргізушілер күн кодын ғана емес, резеңкенің жалпы күйін де тексеруі тиіс. Тіпті салыстырмалы түрде жаңа шина да дұрыс сақталмаса, жарамдылығын жоғалтуы мүмкін.

Шиналар тозған болып көрінбесе де, неге ескіреді

Шиналар әлі пайдалануға жарамды болып көрінсе де, біртіндеп кейбір пайдалану қасиеттерін жоғалтады. Тозу протектор тереңдігіне ғана әсер етпейді. Ол бұрылыстардағы басқарылуға, тежеу тиімділігіне және автомобильдің дымқыл жол жамылғысында қалай жүретініне де ықпал етуі мүмкін.

Негізгі мәселе — жолмен ілінісудің төмендеуі

Тозған шиналар автомобильдің руль бұруға жауабының дәлдігін төмендетіп, тежеу жолын ұзартып, жолмен ілінісуді жоғалту ықтималдығын арттыруы мүмкін. Бұл әсерлер тайғақ беттерде, күрт үдегенде немесе шұғыл тежегенде айқынырақ байқалады. Жүргізушіге көмектесетін электрондық жүйелер белгілі бір дәрежеде араласа алады, бірақ шинаның жоғалған ілінісуін толық өтей алмайды.

Жаңа шиналар жолмен жанасу аймағынан суды тиімді ығыстыруға арналған, бұл автомобильдің орнықтылығын сақтауға көмектеседі. Протектор тозған сайын бұл қабілет төмендейді. Жоғары жылдамдықта шиналар мен жол жамылғысының арасындағы су салдарынан автомобиль жолмен жанасуын жоғалта бастауы мүмкін.

Егер мұндай сезім шалшықтардан немесе жолдың дымқыл учаскелерінен өткенде байқалса, шиналарды дереу ауыстыру керек. Сарапшылар дымқыл жол жамылғысында қауіпсіз жүру үшін протектордың қалған тереңдігі кемінде 3 миллиметр болуын ұсынады.

Белгілі бір кезеңде тозған шиналардың шуы да айтарлықтай күшеюі мүмкін. Протектор элементтері тозған сайын олардың дыбыс толқындарын шашырату қабілеті өзгереді. Шу күшеюіне шиналардың өзі себеп болғанымен, жүргізушілер оны жол жамылғысынан немесе аспадан көруі мүмкін.

Шиналардың жасы шамамен 10 жыл болса немесе олар нашар жағдайда сақталса, резеңке қоспасы иілгіштігін жоғалтуы мүмкін. Мұндайда протектор әлі салыстырмалы түрде терең болса да, жолмен ілінісу нашарлауы ықтимал. Аз жүріс шина әлі де қауіпсіз күйде дегенді әрдайым білдірмейді.

Шинаның ішкі құрылымында да уақыт өте механикалық кернеулер жиналады. Ескі немесе қатты тозған шинаның құрылымдық беріктігі жаңа шинамен бірдей болмауы мүмкін, бұл шұңқырға түскеннен кейін зақымдану немесе томпаю қаупін арттырады.

Шиналар электр шамы секілді бірден істен шықпайды. Олардың қауіпсіздік қоры біртіндеп азаяды. Алдымен тежеу тиімділігі нашарлап, кейін жол шуы артып, дымқыл жол жамылғысымен ілінісу төмендеуі мүмкін. Өзгерістер біртіндеп болғандықтан, жүргізушілер оларға үйреніп кетеді, ал дымқыл жол шиналардың қасиеттері қаншалықты төмендегенін көрсетеді.

Тау мен қар ұшқыны белгісі нені білдіреді

Жүргізушілер қысқы және барлық маусымға арналған шиналардағы 3PMSF (Three-Peak Mountain Snowflake — үш шыңды тау мен қар ұшқыны) таңбасына да назар аударуы керек. Тау мен қар ұшқыны белгісі шинаның қардағы ілінісу бойынша стандартталған сынақтан өткенін және қыста пайдалануға қойылатын ең төменгі талаптарға сай екенін білдіреді.

3PMSF пен M+S (Mud and Snow — балшық пен қар) арасындағы негізгі айырмашылық — сынақтан өту талабы. M+S таңбасы әдетте протектор құрылымына және өндірушінің мәлімдемесіне негізделсе, 3PMSF шинаның ресми сынақтан өтуін талап етеді.

Бұл сынақ қар үстінде үдеу кезіндегі ілінісуді өлшейді. Ол тежеуді, басқарылуды немесе мұздағы қасиеттерді бағаламайды.

Сондықтан тау мен қар ұшқыны белгісін қысқы жағдайдағы қауіпсіздіктің толық кепілі деп қабылдауға болмайды. 3PMSF сертификаты бар шиналар қар үстінде әдеттегі барлық маусымға арналған шиналардан, жалпы алғанда, жақсырақ, бірақ күрделі жағдайларда, әсіресе мұзда немесе өте суық ауа райында, дәстүрлі қысқы шиналардан төмен болуы мүмкін.

Пайдалану қасиеттері резеңке қоспасына, протектор тереңдігіне, шина қысымына және автомобиль салмағына да байланысты. Бүйір қабырғасында тиісті таңба болса да, жүргізушілер тек белгіге сүйенбей, ауа райы мен көлік жүргізу жағдайларын ескеруі керек.