De Chrysler met gasturbine reed 1,61 miljoen kilometer (een miljoen mijl) door de VS en liep op parfum, maar ging nooit in productie

In plaats van het vertrouwde geronk van een benzinemotor hoorden mensen het hoge gefluit van een gasturbine. De auto leek rechtstreeks uit de toekomst te komen, en zijn motor beloofde de manier waarop Amerikanen over personenauto's dachten te veranderen.

De turbine kon draaien op benzine, kerosine, diesel en zelfs op veel ongebruikelijkere brandstoffen, waaronder parfum.

De autofabrikant liet het niet bij de bouw van een prototype. Hij produceerde 55 auto's en gaf die aan gewone Amerikanen om ze in de praktijk te testen.

Het project werd geleid door een ingenieur die sinds 1946 hoofdontwerper van het bedrijf was. Zijn doel was om turbinetechnologie uit de luchtvaart naar alledaagse personenauto's te brengen.

Hoe het begon

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte de ingenieur aan vliegtuigmotoren, maar zijn echte ambitie was om een gasturbine in een burgerauto te plaatsen.

Een belangrijke doorbraak kwam in 1954, toen het bedrijf zijn eerste experimentele personenauto met turbineaandrijving onthulde.

De ingenieurs meldden enthousiast dat de auto het land had doorkruist zonder één defect. De motor had geen conventionele radiateur nodig, had geen last van temperaturen onder het vriespunt en vereiste niet elke 4.828 kilometer (3.000 mijl) een olieverversing, zoals een traditionele motor.

De carrosserie was net zo radicaal

Aan het begin van de jaren zestig had het bedrijf al jaren ervaring met de ontwikkeling van turbinemotoren opgebouwd.

De A-831-turbine van de vierde generatie leverde 97 kW (130 hp) en een indrukwekkend koppel van 576 Nm (425 lb-ft), beschikbaar vanaf nul toeren per minuut. De turbine draaide met 60.000 toeren per minuut, terwijl een reductietandwielkast dat toerental terugbracht tot een niveau dat geschikt was voor een personenauto.

Het resultaat was een krachtige acceleratie, terwijl de motor zelf slechts ongeveer 186 kilogram (410 pond) woog—aanzienlijk minder dan conventionele V8-motoren met een vergelijkbaar vermogen.

De carrosserie werd ontworpen door een Italiaanse carrosseriebouwer, terwijl de vormgeving afkomstig was van een Amerikaanse ontwerper die eerder voor een andere grote autofabrikant had gewerkt.

Het resultaat was zo futuristisch dat de auto een bijnaam kreeg die was geïnspireerd op zijn gelijkenis met een andere beroemde Amerikaanse coupé.

De achterkant leek op de uitlaatstraalpijpen van een straalvliegtuig, terwijl de voorkant vormen had die deden denken aan de luchtinlaten van een straaljager.

De carrosserie was uitgevoerd in een kenmerkende turbinebronzen kleur. In plaats van een conventionele toerenteller had het dashboard een pyrometer, een temperatuurmeter die tot 1.100 °C (2.012 °F) kon aangeven.

Wat bestuurders ervan vonden

In 1963 lanceerde het bedrijf een ambitieus testprogramma voor het publiek. Via radio en televisie werd aangekondigd dat 55 auto's drie maanden lang gratis aan gewone Amerikanen zouden worden uitgeleend.

Ongeveer 30.000 mensen meldden zich aan. Circa 200 gezinnen—onder wie leraren, artsen, accountants en boeren—werden geselecteerd om aan het programma deel te nemen.

Uiteindelijk kwamen de auto's in 48 staten terecht.

In bijna drie jaar legde de vloot meer dan 998.000 kilometer (620.000 mijl) af.

Bestuurders prezen de uitzonderlijk soepele werking van de turbine, het ontbreken van trillingen en de geringe onderhoudsbehoefte. Maar ze klaagden ook over de vertraging bij het indrukken van het gaspedaal, die soms tot twee seconden kon oplopen.

Ook was afremmen op de motor niet mogelijk, en het brandstofverbruik was hoog—ongeveer 18,1 l/100 km (13 mpg, VS) op de snelweg en tot 26,1 l/100 km (9 mpg, VS) in stadsverkeer.

Tequila en parfum in de motor

Een van de meest memorabele gebeurtenissen vond plaats tijdens een rondreis door Mexico.

De president van het land betwijfelde of de auto werkelijk op vrijwel elke brandstof kon rijden en stelde voor hem met tequila te vullen.

De ingenieurs in Detroit testten het idee snel en goten meerdere kannen goedkope tequila in een laboratoriummotor.

Het verrassende was dat de turbine zonder problemen draaide.

Uiteindelijk werd de president meegenomen voor een rit in een auto die reed op precies de tequila die hij had voorgesteld, waardoor de stunt een publiciteitssensatie werd.

Het bedrijf experimenteerde voor promotiedoeleinden ook met andere ongebruikelijke brandstoffen. De turbine werd getest met pindakaas en Chanel No. 5-parfum, al was parfum uiteraard veel te duur om als praktische dagelijkse brandstof te dienen.

Waarom hij nooit in massaproductie ging

Halverwege de jaren zestig was de situatie in Amerika veranderd.

Benzine was goedkoop en kopers waren meer geïnteresseerd in krachtige V8-motoren dan in experimentele turbinetechnologie.

De eerste emissietests brachten een ander probleem aan het licht. Hoewel de turbine minder koolmonoxide produceerde, leidden de extreem hoge verbrandingstemperaturen tot een te hoge uitstoot van stikstofoxiden.

Nieuwe emissieregels die begin jaren zeventig van kracht werden, maakten het turbineprogramma steeds moeilijker te rechtvaardigen.

De kosten vormden een ander groot obstakel. Eén turbinemotor kostte meer dan 10.000 USD, terwijl een conventionele auto ongeveer 3.000 USD kostte.

In 1966 had het bedrijf het programma feitelijk stopgezet.

Daarna volgde een nog harder einde.

Omdat de carrosserieën in Italië waren gebouwd, waren ze onder een regeling voor tijdelijke invoer het land binnengekomen. In plaats van de vereiste invoerrechten te betalen, besloot het bedrijf de meeste auto's te vernietigen.

Zesenveertig van de 55 turbineauto's werden met hydraulische persen verpletterd.

Slechts negen bleven behouden.

Tegenwoordig zijn er nog maar enkele over, waarmee de turbineauto een van de merkwaardigste hoofdstukken in de Amerikaanse autogeschiedenis vormt.