Chrysler Hemi dvigatelini ishlab chiqarish juda qimmatga tushardi. 1958-yildagi muqobil yechim V8 afsonasiga aylandi

Yarim sharsimon yonish kamerali silindr kallaklariga ega V8 dvigatellarini mashhur qilgan Chrysler 1958-yilda ponasimon yonish kamerali B seriyali V8 dvigatelini taqdim etib, rivojlanishning yangi bosqichiga qadam qo‘ydi.

Chrysler, DeSoto va Dodge markalari uchun ishlab chiqarilgan Chrysler Hemi V8 dvigatellari muhandislikning katta yutug‘i edi, biroq ishlab chiqarish va rentabellik nuqtayi nazaridan ideal emasdi. Ularning murakkab klapan mexanizmi va og‘ir konstruksiyasi ishlab chiqarishni qimmatlashtirardi. Eng muhimi, ushbu uch dvigatel oilasida umumiy asosiy qismlar kam edi. Ishlab chiqarishni soddalashtirish uchun Chrysler korporatsiyaning bir nechta markasida qo‘llanishi mumkin bo‘lgan dvigatellarni yaratish vazifasi yuklatilgan markazlashgan dvigatel ishlab chiqish guruhini tashkil etdi. Uning noldan yaratilgan ilk loyihasi ichki A561 belgisi bilan yuritilgan B seriyali V8 bo‘ldi.

Dastlabki ikki seriyali versiya 1958-yilda nisbatan kichik — 350 va 361 kub dyuym ish hajmi bilan paydo bo‘ldi. Biroq konstruksiya kelgusida hajmni oshirish uchun katta imkoniyat qoldirgan edi. Dvigatellarda silindr o‘qlari orasidagi masofa 4,80 dyuym, blokning yuqori tekisligigacha bo‘lgan balandlik esa 9,98 dyuym edi. Mustahkam cho‘yan blok tirsakli val o‘qidan to‘liq 3 dyuym pastga tushib turardi, har bir silindr qatorining kallagi esa odatiyroq bo‘lgan 10 ta emas, 17 ta bolt bilan mahkamlangan edi.

Keyingi ishlanma ichki A652 belgisi bilan yuritilgan RB, ya’ni Raised Block — balandlashtirilgan blok seriyasi bo‘ldi. Aslida, dvigatel arxitekturasi o‘zgarmagan, biroq porshen yurishini uzaytirish va ish hajmini oshirish uchun blok balandligi 10,72 dyuymga yetkazilgan edi. Chrysler ichida bu ikki qarindosh V8 oilasi dastlab LB (Low Block — past blok) va RB (Raised Block — balandlashtirilgan blok) nomlari bilan tanilgan. Keyinchalik B va RB belgilari standartga aylandi.

Muhandislik nuqtayi nazaridan B seriyali V8 ning asosiy xususiyati Chrysler «o‘zgartirilgan pona» deb atagan ponasimon yonish kamerasi edi. Ushbu konstruksiya o‘sha davrda Detroytdagi aksariyat ishlab chiqaruvchilar ma’qul ko‘rgan an’anaviy yondashuvga amal qilgan bo‘lsa-da, yarim sharsimon kamera kabi samarali emasdi. Uning afzalligi yengilroq, ixchamroq va ishlab chiqarish xarajati pastroq bo‘lgan tuzilish edi.

Cho‘yan silindr kallaklari chap va o‘ng silindr qatorlari o‘rtasida o‘zaro almashtiriladigan qilib loyihalangan, bu esa ishlab chiqarish moslamalarining murakkabligini va ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirgan. Klapan koromislolari yassi po‘lat zagotovkalardan tayyorlanib, aniq texnik talablarga muvofiq shtamplangan, bosim ostida shakllantirilgan va termik ishlovdan o‘tkazilgan. Bunday yondashuv bolg‘alangan yoki quyma qismlarga nisbatan sezilarli tejamkorlikni ta’minlagan. Biroq Chrysler o‘zining sinalgan koromislo mahkamlash tizimini saqlab qolgan.

Chrysler’ning an’anaviy V8 joylashuvidan yana bir farq o‘t oldirish taqsimlagichining o‘rni edi. U dvigatelning orqa qismida emas, balki old tomonida, motor bo‘limi bilan salon orasidagi to‘siqdan uzoqroqda joylashtirildi, bu unga yetib borishni osonlashtirdi. Ushbu o‘ziga xos joylashuv B/RB oilasini Chrysler’ning dastlabki V8 konstruksiyalari orasida eng oson tanib olinadiganlardan biriga aylantiradi. Taqsimlagich qiya o‘rnatilgan va moy nasosi bilan umumiy yuritmadan foydalangan, bu esa pastroq kapot uchun dvigatelning umumiy balandligini kamaytirishga yordam bergan.

Chrysler muhandisi Willem L. Weertman o‘zining Chrysler Engines, 1922–1998 kitobida dastlabki ishlab chiqish davridagi muammoni tasvirlagan: moy nasosi tishli g‘ildiraklari qotib qolib, yuritma mexanizmidagi shtiftni qirqib yuborardi. Ayni paytda taqsimlagich ham aylanishdan to‘xtagani uchun dvigatel shunchaki o‘chib, jiddiyroq shikastlanishning oldini olardi. Dastlabki muammolar bartaraf etilgach, B/RB V8 oilasi uzoq vaqt davomida ishlab chiqarildi. B seriyasining ish hajmi oxir-oqibat 400 kub dyuymga, RB niki esa 440 kub dyuymga yetdi. Dvigatellar 1978-yilgacha ishlab chiqarildi, RB arxitekturasi esa 426 kub dyuymli Hemi V8 uchun ham asos bo‘ldi.

1958-yilga kelib B seriyali dvigatellar bir nechta konfiguratsiyada, jumladan, yuqori quvvatli versiyalarda ham taklif etilardi. Plymouth Fury modelida 305 ot kuchiga ega Golden Commando V8 ni taklif qilgan. Dodge’ning D-500 modellari 320 ot kuchigacha quvvat beruvchi, 413 kub dyuym toifasidagi dvigatellar bilan jihozlanishi mumkin edi, DeSoto Adventurer esa 345 ot kuchiga ega bo‘lgan.

Biroq 1958-yildagi B seriyasiga oid bir ulkan tashabbus ommalasha olmadi. Kam sonli Plymouth, Dodge va DeSoto avtomobillari Bendix Electrojector elektron yonilg‘i purkash tizimi bilan jihozlangan edi. Tizim iste’molchilar uchun ishonchli foydalanishga tayyor emasdi va tez orada bozordan olib tashlandi.